Κρίκος σε επικίνδυνες «διευθετήσεις» η συμφωνία για ΑΟΖ με Αίγυπτο

Ο χάρτης που αποτυπώνει (με έντονα) την περιοχή που οριοθετεί η συμφωνία
“Συμφωνία για τη – μερική – οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου υπέγραψαν την Πέμπτη οι υπουργοί Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας και Σάμεχ Σούκρι, στο Κάιρο, σε άλλον έναν κρίκο στην αλυσίδα επικίνδυνων διευθετήσεων, με τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας στο κρεβάτι του Προκρούστη.

Παρά τις κυβερνητικές τυμπανοκρουσίες – χωρίς ακόμα να υπάρχει επίσημη ενημέρωση για το ακριβές περιεχόμενό της – ότι η συμφωνία «ακυρώνει το απαράδεκτο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο» και «κατοχυρώνει πλήρως» τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, όσα έγιναν γνωστά, όπως και ο σχετικός χάρτης που κυκλοφόρησε, προκαλούν σοβαρά ερωτήματα και ουσιαστικά δείχνουν στην κατεύθυνση οδυνηρών συμβιβασμών, με γνώμονα την προώθηση των σχεδίων συνεκμετάλλευσης στην περιοχή, με «ομπρέλα» ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και ΕΕ.

Πολλά τα ερωτήματα και τα θολά σημεία

Σε ό,τι έχει γίνει γνωστό από τη συμφωνία, διπλωματικές πηγές παραδέχονταν ότι «η παρούσα οριοθέτηση είναι τμηματική, δηλαδή αποτελεί τμήμα συνολικής μεταγενέστερης οριοθέτησης μεταξύ των δύο χωρών», με την κυβέρνηση να διακινεί το αίολο επιχείρημα πως τάχα τα όσα περιλαμβάνονται σε αυτή, όπως και στην προηγούμενη συμφωνία με την Ιταλία, δεν αποτελούν προηγούμενο για καμία άλλη συμφωνία στο μέλλον.

Σε ό,τι αφορά τη χάραξη (ακολουθώντας, κατά πληροφορίες, όσα ζητούσε η αιγυπτιακή κυβέρνηση), αυτή φτάνει μέχρι τον 28ο Μεσημβρινό που τέμνει εγκάρσια τη Ρόδο, αφήνοντας εκτός το υπόλοιπο κομμάτι, όπως και το Καστελόριζο.

Εντύπωση προκαλεί και το γεγονός ότι δεν υπάρχει χάραξη ΑΟΖ δυτικά του 26ου Μεσημβρινού που τέμνει εγκάρσια τον νομό Λασιθίου, σε κομμάτι της Κρήτης που επίσης «βλέπει» απέναντι Αίγυπτο.

Παραπέρα, λέγεται ότι η οριοθέτηση έγινε με διαμοιρασμό της συνολικής θαλάσσιας ζώνης σε ποσοστό 55% για Αίγυπτο και 45% για Ελλάδα. Αρα δεν εφαρμόστηκε η αρχή της μέσης γραμμής.

Οτι αυτό συνέβη καθώς αναγνωρίστηκε μειωμένη επήρεια (88% όπως λέγεται) ακόμα και στο μεγαλύτερο ελληνικό νησί, την Κρήτη, όπως και για Ρόδο, Κάρπαθο, Κάσο, ενώ δεν αναγνωρίστηκε καθόλου σε συστάδα νησιών νότια του Λασιθίου, όπου τουλάχιστον ένα, το μεγαλύτερο από αυτά, το Κουφονήσι, έχει δική του οικονομική ζωή (προϋπόθεση για αναγνώριση ΑΟΖ). Είχε προηγηθεί, θυμίζουμε, στην αντίστοιχη συμφωνία ΑΟΖ με την Ιταλία, περιορισμένη επήρεια 70% στα Διαπόντια νησιά, στα Βορειοανατολικά, και 32% στις νήσους Στροφάδες στα νοτιοδυτικά της χώρας.

Εξάλλου, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι με βάση τα προβλεπόμενα στη συμφωνία, τα δύο μέρη θα συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση ανατολικά του σημείου που σταμάτησε η πρώτη φάση χάραξης, ενώ φέρεται να γίνεται ρητή αναφορά και στο ενδεχόμενο συμφωνίας με «τρίτο μέρος».

Διπλωματικές πηγές μιλούσαν για «ισορροπημένη συμφωνία», που περνά το «μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση πως η Ελλάδα δεν εξαναγκάζει άλλες χώρες σε λεόντειες συμφωνίες», αναπαράγοντας βασικά τη θέση ότι η Ελλάδα δεν έχει …μαξιμαλιστικές βλέψεις. Κατέληγαν …ευχόμενοι ότι «η Τουρκία και η Λιβύη θα αντιληφθούν και θα εναρμονιστούν με αυτή την πραγματικότητα, ώστε να καταστεί δυνατή η διευθέτηση όλων των συναφών εκκρεμοτήτων», στέλνοντας ξανά σήμα στην Αγκυρα.

Με σφραγίδα ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ…

Ολα αυτά αναδεικνύουν τη συμφωνία ως μέρος μιας συνολικής «διευθέτησης» στην Ανατολική Μεσόγειο, κατ’ απαίτηση των ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ΕΕ για να «τρέξουν» γρήγορα τα σχέδια συνεκμετάλλευσης και να «θωρακιστεί» η νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ απέναντι στα άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα, «διευθετήσεις» που με μαθηματική ακρίβεια θα φέρουν το σπέρμα του επόμενου γύρου αντιπαραθέσεων.

Χαρακτηριστικά είναι και όσα είπε ο Ν. Δένδιας την Παρασκευή στον «ΣΚΑΪ», τονίζοντας ότι η συμφωνία «έχει σενάριο συνέχισης με την Αίγυπτο για επιπλέον οριοθέτηση, πρόβλεψη για, κάποια στιγμή, μελλοντική διαπραγμάτευση με Λιβύη, και επίσης έχει πρόβλεψη για συμφωνίες με άλλες χώρες. Αναφέρομαι στην Κύπρο και κάποια στιγμή και την Τουρκία αν το επιθυμεί».

Ερωτηθείς επανειλημμένα τι επήρεια προβλέπει για τα ελληνικά νησιά απέφυγε να απαντήσει, πετώντας την μπάλα στην εξέδρα με δικά του ερωτήματα του τύπου «Πώς ορίζετε την επήρεια;», και προσθέτοντας αργότερα ότι «η συμφωνία περιέχει επακριβώς το ορθό ποσοστό επήρειας που το Διεθνές Δίκαιο περιλαμβάνει όπως και το ορθό ποσοστό χρήσης μήκους ακτών και θαλασσίων εκτάσεων».

Δείχνοντας πως και αυτή η συμφωνία υπογράφτηκε υπό την υψηλή ευρωατλαντική εποπτεία, ανέφερε ότι τόσο η προεδρεύουσα στην ΕΕ Γερμανία όσο και οι ΗΠΑ είχαν ενημερωθεί για τη διαπραγμάτευση με την Αίγυπτο, αποκαλύπτοντας μάλιστα ότι την ώρα της διαπραγμάτευσης, μεσημέρι της Πέμπτης, στο Κάιρο, ο ίδιος ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάικ Πομπέο, ήταν σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του. Εξάλλου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, διά του εκπροσώπου του χαιρέτισε τη συμφωνία σημειώνοντας πως οι ΗΠΑ «ενθαρρύνουν όλα τα κράτη να επιλύουν ειρηνικά τις διαφωνίες τους για ζητήματα που αφορούν τα όρια θαλάσσιας δικαιοδοσίας».

Επέμεινε ότι «σε αυτήν τη συγκυρία η τμηματική οριοθέτηση εξυπηρετεί απολύτως το εθνικό συμφέρον, υπηρετεί τη χώρα μας, τις επιδιώξεις της», ενώ αποτυπώνοντας και τη στοίχιση όλων των αστικών κομμάτων στο «εθνικό» συμφέρον του κεφαλαίου, σημείωσε πως «έχω απόλυτη γνώση του φακέλου των διαπραγματεύσεων των προηγούμενων γύρων, ξέρω τι επεδίωξαν τα κόμματα που κυβέρνησαν», σημειώνοντας πως η συμφωνία «ανταποκρίνεται στις προσπάθειες της ελληνικής διπλωματίας τα τελευταία 17 χρόνια».

Χαρακτηριστική άλλωστε είναι και η αντίδραση των υπόλοιπων αστικών κομμάτων για τη συμφωνία με πρώτο τον ΣΥΡΙΖΑ. Την Παρασκευή, ο τομεάρχης Εξωτερικών του κόμματος, Γ. Κατρούγκαλος, στον «ΣΚΑΪ», θύμισε ότι το κόμμα του χαιρέτισε την προηγούμενη τέτοια συμφωνία με την Ιταλία, τόνισε ότι «κάθε συμφωνία έχει συμβιβασμούς», όπως και ότι «η μερική οριοθέτηση είναι στα όρια ενός ανεκτού συμβιβασμού, σε συνδυασμό όμως με τι επήρεια θα πάρουν τα νησιά», βάζοντας δηλαδή ως ένσταση το ποσοστό κουτσουρέματος των κυριαρχικών δικαιωμάτων.

…και ανοιχτά «πορτοπαράθυρα» για συνεκμετάλλευση

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία στο μεταξύ γεννάνε οι δηλώσεις των κυβερνητικών στελεχών τις προηγούμενες μέρες, σχετικά με τις «διερευνητικές επαφές» με την Αγκυρα, που με τη μεσολάβηση ΗΠΑ – ΕΕ ήταν προγραμματισμένες ακόμη και για το τέλος του μήνα, και από τις οποίες προσώρας, μετά την υπογραφή της συμφωνίας με την Αίγυπτο, δήλωσε ότι αποχωρεί η Τουρκία.

Χαρακτηριστικά είναι όσα είπε ο πρωθυπουργός την Τετάρτη σε διαδικτυακή εκδήλωση του διαβόητου «Aspen Security Forum», αμερικανικής «δεξαμενής σκέψης»: Οτι ήδη από την πρώτη του συνάντηση με τον Ερντογάν, το Σεπτέμβρη 2019 στη Ν. Υόρκη, του κατέστησε σαφές ότι «είμαι πάντα πρόθυμος να συζητήσω το ένα εκκρεμές ζήτημα που θεωρούμε ότι έχουμε με την Τουρκία, δηλαδή την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών μας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο», λέγοντας πως «εάν δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε, ας πάμε στο Διεθνές Δικαστήριο, ας πάμε στη Χάγη. Να συμφωνήσουμε πως αυτή είναι η μόνη διαφορά που έχουμε (σ.σ. οι θαλάσσιες ζώνες), να θέσουμε τις παραμέτρους, να συμφωνήσουμε σε όσα έχουμε συμφωνήσει, να συμφωνήσουμε στα όσα διαφωνούμε και να σεβαστούμε την απόφαση του Δικαστηρίου».

Η επανάληψη της τουλάχιστον αμφιλεγόμενης διατύπωσης περί θαλάσσιων ζωνών – γενικά κι αόριστα – που επαναλαμβάνεται και από τον ΥΠΕΞ συνεχώς, αφήνει περιθώρια για επικίνδυνες ερμηνείες, αφού αυτές περιλαμβάνουν, εκτός της ΑΟΖ, και τα χωρικά ύδατα όπου ένα κράτος ασκεί απόλυτη κυριαρχία.

Αλλωστε, σε άλλο σημείο ο πρωθυπουργός είπε ότι «ουσία των συνομιλιών (…) είναι πώς θα λύσουμε το πρόβλημα των αξιώσεών μας αναφορικά με την ΑΟΖ». Αλλο ένα προβληματικό σημείο ο όρος «αξιώσεις», καθώς αντιμετωπίζει ως τέτοιες τα απαράγραπτα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, κουμπώνοντας στους αντίστοιχους χαρακτηρισμούς από Στέιτ Ντιπάρτμεντ και ΕΕ περί «διαφιλονικούμενων υδάτων», προϊδεάζοντας για τα χειρότερα.

Στην ίδια κατεύθυνση, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Στ. Πέτσας, τόνισε την Πέμπτη ότι στην κυβέρνηση είναι έτοιμοι «να προχωρήσουμε ακόμη και μέσα στον Αύγουστο στις διερευνητικές επαφές». Δεν περνά απαρατήρητο, βέβαια, ότι κληθείς να διευκρινίσει τι εννοεί ο πρωθυπουργός ως «θαλάσσιες ζώνες», κι αν εκτός από υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ στη συζήτηση μπαίνει «και το αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας μας στην επέκταση της θαλάσσιας ζώνης, συγκεκριμένα της αιγιαλίτιδας ζώνης, στα 12 ν.μ.», ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απέφυγε να απαντήσει.

Ετοιμη για «το πεδίο και το τραπέζι» και η Τουρκία

Σε ό,τι αφορά την αντίδραση της Τουρκίας, το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας στην πρώτη του ανακοίνωση σημείωσε ότι η συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου δεν δεσμεύει την Τουρκία και πως «αυτό θα αποδειχθεί στο μέτωπο και στο τραπέζι», ενώ όπως προαναφέραμε έστειλε μήνυμα ότι με αυτούς τους όρους δεν προσέρχονται στις διερευνητικές.

Παράλληλα, την Παρασκευή, ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρ. Τ. Ερντογάν, υποστήριξε ότι η Ελλάδα «δεν τήρησε τις υποσχέσεις της», συμπληρώνοντας πως «δεν τίθεται ανάγκη συνομιλιών με όσους δεν έχουν δικαιώματα, ειδικά σε θαλάσσιες ζώνες». Σημείωσε πως «η νέα συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου για τις θαλάσσιες ζώνες είναι άνευ αξίας όσον αφορά στο θέμα της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης στην Ανατολική Μεσόγειο», προσθέτοντας μάλιστα πως «η Μέρκελ μού ζήτησε να σταματήσω τις εργασίες γεώτρησης. Είπαμε, “εάν εμπιστεύεστε την Ελλάδα, τους άλλους, θα κάνουμε ένα διάλειμμα για μερικές εβδομάδες, αλλά δεν τους εμπιστευόμαστε”. Δεν τήρησαν τις υποσχέσεις τους και τώρα θα συνεχίσουμε αμέσως τις εργασίες γεώτρησης». Ενώ σημείωσε πως η συμφωνία της χώρας του με τη Λιβύη θα τηρηθεί με αποφασιστικότητα.”

Αναδημοσίευση από τον   ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ  8- 9 Ιουλίου 2020